zaterdag 2 januari 2010

Hoekse Waard lijn

In de archieven van de Hoekse waard vinden we ook enkele verwijzingen naar de familienaam Ambachtsheer. Hier is nog niet heel veel onderzoek naar gedaan maar ik wil toch vast het voorlopige resultaat hier weergeven. Bij dit onderzoek hebben we hulp gehad van Bas Haksteen die enkele aktes in het archief van Dordrecht wist terug te vinden en te vertalen.


SA Dordrecht, Weeskamer Strijen, inv. 2, f. 5 e.v.: op 19 jan. 1630 comp. voor schepenen van Strijen Neeltge Pietersdr., weduwe van Cornelis Neijssen, geassisteerd met Thonis Pietersz. Ambachtsheer als haar voor deze gelegenheid gekozen voogd, enerzijds en Jan Neijssen, als oom en bloedvoogd van het nagelaten weeskind van Cornelis Neijssen, genaamd Annitge Cornelisdr. en ongeveer twee jaar oud, anderzijds. Comparanten zijn overeengekomen, dat de weduwe alle goederen, die door haar man zijn nagelaten, zal blijven bezitten, in ruil waarvoor zij heeft beloofd haar kind te onderhouden en op te voeden totdat zij twintig jaar is geworden of tot het moment, waarop zij gaat trouwen en haar dan een bedrag van 2 gl. 10 st. zal uitkeren. (transcriptie Bas Haksteen)


SA Dordrecht, Weeskamer Strijen, inv. 2, f. 12v: op 4 mei 1630 legt Antonis Pietersz. Ambachtsheer rekening af van de inkomsten en uitgaven, die hij gehad en gedaan heeft als "collecteur vande erffhuijscedulle vande vercochte goederen van Annitgen Arijensdr., naergelate weeskint van Arijen Cornelisz. Kievit ende Maritge Tonis, beijde zaliger." (transcriptie Bas Haksteen)


We leren van een Anthonis/Thonis Pietersz Ambachtsheer. In de eerste akte als voogd van de dochter van Cornelis Neijssen en Neeltge Pietersdr. Ook in de tweede akte treedt hij op als voogd van het weeskint van Arijen Cornelisz Kievit en Maritge Tonis.

Eigen onderzoek in het streekmuseum te Heinoord in de kaartenbak van de lokale genealogische vereniging vind ik nog een referentie

19 jul 1631 - Thonis Pietersz Ambachtsheer broeder van Adriaen Pietersz staat borg voor Adraein Pietersz koopt om f 79-0-0 haver op helft van 16 hondt in Nw-cromstrijen van Bastiaen Dircx van der Stee

Iets later in de tijd vindt Bas Haktseen ook nog de volgende akte:

SA Dordrecht, wk Strijen, inv. 2, f. 160, akte dd 17 okt. 1656: compareren voor schout en schepenen van Strijen Pieter Aerijensz. Ambachtsheer, weduwnaar van Neeltie Claes, enerzijds en Claes Tijse, als grootvader en voogd over Jan Jansz., ongeveer 21 jaar oud, Trijntie Jansdr., ongeveer 18 jaar oud en Abraham Jansz., ongeveer 14 jaar oud, allen nagelaten kinderen van Neeltie Claes in huwelijk verwekt door Jan Jansz. en tevens als voogd van Bastiaentie Pietersdr., ongeveer 5 jaar oud en Cornelia Pieters, ongeveer 1 jaar oud, beiden nagelaten kinderen van voornoemde Neeltie Jans [sic; moet zijn: Claes] in huwelijk verwekt door Pieter A. Ambachtsheer, anderzijds. Comparanten zijn overeengekomen, dat Ambachtsheer zal behouden alle goederen. inclusief huis, schuurtje, erf, roerende goederen, geld, goud en zilver, zowel gemunt als ongemunt, die Neeltie Claes heeft nagelaten, op voorwaarde, dat hij de uitgaande schulden van de boedel zal betalen en mits hij gehouden blijft zijn twee kinderen te onderhouden tot hun achttiende jaar, huwelijk "ofte anderen geapprobeerden ouderdom toe" en dan aan de nakinderen elk een bedrag van 2 gl. 10 st. en aan de voorkinderen ieder 5 gl. zal uitreiken. (transcriptie Bas Haksteen)

We leren dat Pieter Ariens Ambachtsheer getrouwd was met Neeltje Claes weduwe met 3 kinderen en bij haar 2 dochters verwerkt Bastiaentie (1651) en Cornelia (1655).

Het is logisch om in Pieter Ariens een zoon van Adriaen Pieters te zien de broer van Thonis Pieters Ambachtsheer Als laatste vinden we een reconstructie van het gezin van ene Jan Ariens Ambachtsheer en Maeijcke Bastiaense. Via de kaartenbak identificeren wen we 6 kinderen identificeren gedoopt tussen 1661 en 1669.
In de kaartenbak vinden we de oudste referentie die de geboorte van Anthonis Pietersz plaatst voor 1597.

13 jun 1615 - Anthonis Pietersz Ambochtsheer . besteding aan schoonmaken watering tot 't gescheijt van Moerkerckenlant en Godtschalcxoort om 5 pond


Aangezien de in Hilligersberg gevonden Pieter Maertensz Ambachtsheer (van Schiebroeck) in 1584 is geboren kan deze logischerwijs niet de vader zijn van de broers Anthonis en Arie. We hebben daar overigens in archieven van Schiebroeck en Hilligersberg geen enkele aanleiding gevonden dat deze Pieter Maertensz nog een andere zoon zou hebben gehad als Leendert Pieters. Ook onze Adriaen Cornelisz Ambachtsheer (voor 1595) uit Gyssendam kunnen we niet aan deze tak relateren.

We hebben nu dus totaal 4 verschillende takken Ambachtsheer:

Hoekse Waard: Pieter met zijn zonen Anthonis Pietersz Ambachtsheer en Arie Pietersz Ambachtsheer (minimaal voor 1579)
Bleskensgraaf; Pieter Cornelisz alias Ambachtsheer (rond 1610)
Hardinxveld/Giessendam; Adriaen Cornelisz Ambochtsheer (voor 1595)
Hilligersberg; Pieter Maertensz, Ambachtsheer van Schiebroeck (1595)


Van deze 4 lijnen lijkt alleen de lijn uit Hardinxveld hedendaagse nakomelingen met de familienaam Ambachtsheer/Ambagtsheer te hebben voortgebracht.

zondag 27 december 2009

de vader van Arij Teunisz Ambachtsheer

Een interessant geval in de stamboom van de familie Ambachtsheer is Ary Teunisz Ambagtsheer. Maar liefts 3 huwelijken kunnen we aan deze Ary toeschrijven. Eerst trouwt hij 3 sept 1711 met Jannigje Ariens Blom. Helaas overlijdt Jannigje kort na de geboorte van haar 2e kind. Op 15 februari 1715 hertrouwt Arij met Deliaan Ariens Vletter. Slechts 2 kinderen komen er uit dit huwelijk voort beid genaamd Leendert zal de eerste jong gestorven zijn. Het derde huwelijk is met Cornelia Pieters Stam voltrokken op 26 aug 1745.
Vaak wordt deze Ary geplaatst als zoon van Teunis en Jannigje met doopdatum 26 juni 1678. Vele zien echter de zoon van Teunis Teunisse en Duyfje Pietersdr over het hoofd te weten Ary Teunisse gedoopt 2 nov 1687. Deze tweede Ary zou qua leeftijd bij het eerste huwelijk met Jannigje Blom, 24 jaar oud zijn geweest dus prima geschikt als huwelijkskandidaat. Teunis en Duyfje hadden nog een zoon genaamd Pieter gedoopt op 8 april 1685. Zowel Ary als Pieter dopen hun eerste kind (een meisje) Dirkje. Naar hun jong overleden moeder?. Pieter teunisse is getuige bij de doop van Dirkje (12 juni 1712) de dochter van Ary Teunisse en Jannigje Blom (zijn eerste vrouw). En Ary Teunisse is getuige bij de doop van Dirkje (26 oktober 1709) dochter van Pieter Teunisse. Een duidelijke indicatie dat het hier om broers gaat. Als de eerste dochter Dirkje is overleden is Ary wederom getuige bij de doopt van de tweede dochter Dirkje (28 juni 1716) van Pieter Teunisse. Nu wordt ook Ary's tweede vrouw Delia Ariens als getuige genoemt. Delia is wederom getuige bij het 10e kind van Pieter genaamd Neeltje (1724).
Als laatste aanwijzing noem ik de derde huwelijksdatum; 26 aug 1745. Als Ary de zoon van Teunis en Jannigje zou zijn zou hij op dat moment 66 jaar oud zijn geweest tegen 57 voor de zoon van Teunis en Duyfje.
Ik geef toe dat de bewijsvoering niet ijzersterk is, maar als Ary en Pieter broers zijn klinkt de vernoeming van hun eerste dochter Dirkje zeer aannemelijk en is ook de wederzijdse vermelding van doopgetuige logisch. Voor Ary als zoon van Teunis en Jannigje is de vernoeming van de dochter Dirkje onlogisch zijn. Zijn broer Teunis en zuster Jannichje vernoemen hun oudste dochter naar hun moeder/oma (Jannichje).
Wat er dan van Ary Teunisse zoon van Teunis en Jannichje is geworden is helaas onbekend.

De huwelijken van Teunis Teunisse Ambachtsheer

Wie onderzoek doet naar de geslachtsnaam Ambachtsheer komt vaak uit bij Teunis Teunise Ambachtsheer en Jannigje Cornelis. Afhankelijk van welke bron met uiteindelijk gebruikt komt hier echter niet altijd dezelfde gezinssamenstelling naar boven dit geldt dan voornamelijk voor hun zoon Teunis Teunisse Ambachtsheer. Verwarring is immers snel verkregen als men beseft dat er gelijktijdig in Hardinxveld meerdere personen Teunis Teunisse leefde. (vader en zoon Ambachtsheer/Klophamer, TT Wervenbosch en nog enkele). Als de heren dan ook nog eens de zelfde namen gebruiken bij hun kinderen, wordt het juist plaatsen van personen wat lastig.
Nu zijn er natuurlijk diverse goede bewerkingen van de bronnen mbt Hardinxveld gemaakt, maar het blijft natuurlijk nodig deze in de originele bronnen te verifieren. Gelukkig is heden tendage eenvoudig nu de doopboeken van Hardinxveld en Giessendam online zijn te raadplegen via http://cms.dordrecht.nl/stadsarchief (ja het is even zoeken maar ze staan er echt). De gezinsreconstructies zoals deze door H. de Bruijn en J. Hartog zijn samengesteld vormen echter de basis voor de correcte reconstructie van 3 generaties Teunis Teunisse Ambachtsheer. De originele DTB boeken zijn het hulpmiddel om de gevonden informatie te verifieren. Tot slot vormen de indices samengesteld door A.J. Stasse een belangrijke bron om de losse eindjes aan elkaar te knopen.

Om de twee gezinnen van Teunis Teunisse Ambachtsheer te reconstrueren is het belangrijk de diverse Teunis Teunisse uit elkaar te kunnen houden. Ik gebruik daarvoor naar doopdatum geordend de aanduiding Teunis Teunisse I, Teunis Teunisse II en Teunis Teunisse III. De toevoeging is louter om de personen uit elkaar te kunnen houden en heeft verder geen enkele betekenis. We beginnen met de bewerking van H. de Bruijn die een complete gezinsreconstructie van Hardinxveld heeft gemaakt van grofweg de 17e eeuw. We vinden daarin de volgende belangrijke vermeldingen:
gezin A:
Teunis Teunis KLOPHAMER/AMBACHTSHEER, onder Hardinxveld beide bel. 1-4-1668
Jannigje Cornelis
o.a.#
10- 2-1664 Anthonis g.Dirck Claes, Pieter Nanningen, Leentje Fransen
11- 4-1667 Cornelia Cornelis Cornelisse, Stijntje AS, Marichje Cornelis op Hardinxveld
23- 3-1674 Jannigjen
- 3-1676 Cornelis (Cornelis Teunis AMBACHTSHEER, bel. 2-10-1699)
26- 6-1678 Arijen Aert Teunissen, Teunis Lauwen, Maggeltie Willems
8- 9-1680 Lijntie Jannigjen Arijens, " " , " "
gezin B:
Teunis Teunis, beide bel. 30-9-1685
Duijfje Pieters
#
8- 4-1685 Pieter g.Teunis Teunis, Willem Pieters, Geertruij Pieters
2-11-1687 Arij Teunis Lauwen, Cornelia Teunis
Gezin C:
Teunis Teunisse (AMBACHTSHEER?) tr. 14-1-1691 Hardinxveld
Sijken Cornelis, bel. 6-4-1692.
o.a.#
2-12-1691 Balten g.Jan Cornelisse, Marighje Ariens
26-12-1694 Jannichje Cornelis Teunis, Jannigje Teunis

Gezin B en C blijken om hetzelfde gezin te gaan. Dit vinden we terug in indices nr 10 van Arie Jan Stasse. Hij vermeldt:
Teunis Teunisse Ambagtsheer, wednr. van Duijfjen Pietrs, won. op Hv, otr. Puttershoek 22.12.1690 Zijgje Corneils, j.d won. op Puttersohek. et. Arien ....ss Koijmans,Cornelia Teunis
Vaak zien we bij Teunis Teunisse II (hoofd gezin B en C) nog een huwelijk vermeld met Geertje Brandwijk (wed van Arie Knelis Blom) dd 28 juli 1726. De bron hiervan is een bewerking van J. M. Boskoop uit 1949 van de huwelijksregisters 1724-1735 van Hardinxveld berustende bij de predikant te H. Deze bewerking is te vinden in de verzameling doopboeken van het Nationaal Archief. Arie Jan Stasse melde dat dit een fout is en dat het een huwelijk van Arie Teunisse zou moeten zijn. We kunnen dit huwelijk echter wel terug vinden in het Gaardersarchief van Hardinxveld (637) hetgeen het toch aannemelijk maakt dat meneer Boskoop het bij het juiste eind heeft.
Laten we eerst het gezin van Teunis en Sijkje Cornelis compleet maken. We doen dit aan de hand van de generale index van het Nationaal Archief van de doopboekenn van Zuid Holland. Deze gehele index is ook op DVD uitgebracht hetgeen het zoeken een stuk makkelijker maakt. Via de originele DTB boeken verifieren we de informatie en vinden we de getuigen.
Het gezin wordt nu:
Gezin C:
Teunis Teunisse (AMBACHTSHEER?) tr. 14-1-1691 Hardinxveld
Sijken Cornelis, bel. 6-4-1692.
o.a.#
2-12-1691 Balten g.Jan Cornelisse, Marighje Ariens
26-12-1694 Jannichje get. Cornelis Teunis, Jannigje Teunis
25-11-1696 Lijntje get. Sint Jans en Marichje Arijens
11-04-1699 Teuntje get. Cornelis Teunis en Lijntje Teunis
30-06-1702 Cornelis get. Pieter Teunis en Lijntje Teunis;moeder Sijchje Balten
12-03-1707 Teunis g. Nanning Cors, Ad.. Lauwe
We hadden al geconstateerd dat Teunis van gezin B en C de zelfde zijn. Zonder verder diep op dit punt in te gaan nemen we aan dat Teunis Teunisse II gelijk is aan de zoon Anthonis van Teunis Teunisse I. In de indices nr 3 van Arie Jan Stasse vinden we drie vermeldingen in de impost begraven teweten; Teunis Ambagtsheer (28-12-1740), Theunis Theunisse Ambagtsheer 15-6-1698 (aangegeven door Jannigje Cornelis) en Theunis Theunissen Ambachtsheer 20-10-1724 (aangegeven door Theunis Theunisse Ambachtsheer).
Het is duidelijk dat Teunis Teunisse I het lijk van 1698 met zijn. Nu zitten we even voor een dilemma. In october 1724 was Teunis Teunisse III bijna 18 jaar, misschien net oud genoeg om het lijk van zijn vader aan te geven. In 1740 zou echter Teunis Teunis II 74 jaar oud zijn geworden. Het is dus goed mogelijk dat Teunis Teunisse III waar we verder geen kinderen van terug kunnen vinden zeer jong is overleden en door zijn vader is aangegeven. Aan de andere kant was Teunis Teunisse III in 1740 pas 33 jaar oud en dus ook nog vrij jong. Dit is belangrijk omdat er geen gezin van deze Teunis Teunisse III in de doopboeken is terug te vinden.
Het is duidelijk dat de aanname dat het lijk van 1724 Teunis Teunisse II is een huwelijk met Geertje Brandwijk (1726) onmogelijk maakt. Dat zou dus een indicatie kunnen zijn dat het lijk van 1724 Teunis Teunisse III moet zijn. Om wat meer zekerheid te verkrijgen zoeken we in de Gaardersarchieven van Hardinxveld (archiefnummer 637) de vermelding van het Huwelijk van TT en Geertje Brandwijk op en kijken naar het merk waarmee TT tekent. We zoeken ook de aangifte van TT in 1724 op en zien met welk merk TT daar tekent.





We zien niet direct een duidelijke overeenkomst maar de eenvoud van het merkteken geeft ook niet definitief aan dat dit verschillende Teunis Teunisse betreft. De vraag welke Teunis in 1724 overleed en welke in 1740 is dus helaas niet zonder twijfel beslecht. We houden het er op dat Teunis Teunisse III in 1724 is overleden en zijn vader in 1740 en ook dat zijn vader (Teunis Teunisse II) in 1726 is hertrouwt.

We hebben echter nog een laatste optie voor het vergelijken van het merkteken. We zoeken het aangeven van de begravenis van Sijgje Cornelis, de tweede vrouw van Teunis Teunisse II, in het Gaardersarchief.



En zie we zien een verbluffende overeenkomst tussen het merk van Teunis Teunisse Ambachtsheer die het lijkt van Sijgje Cornelisdr aangeeft en Teunis Teunisse die het lijkt van Teunis Teunisse III aangeeft. Wederom is er geen duidelijkheid of het het zelfde merkteken is als de Teunis Teunisse die trouwt met Geertje Claase.